Update! Nu met video.
Het staat al ruim anderhalve eeuw op vrijwel dezelfde plek, maar daar komt in oktober verandering in. Het monumentale stationsgebouw van Vught wordt 13,6 meter richting het centrum verplaatst. Een flinke technische operatie: het 28 meter lange en 9,5 meter brede gebouw weegt inclusief kelder zo’n 720 ton. Hydraulische vijzels, schuifbanen en computergestuurde meetapparatuur moeten ervoor zorgen dat het rijksmonument veilig op zijn nieuwe plek terechtkomt.
Tijdens een bijeenkomst bij het informatiecentrum van ProRail en een bezoek aan het station gaven ProRail, Alliantie Vught Verdiept en gespecialiseerd verplaatsingsbedrijf Bresser uitleg over de bijzondere operatie. Bouwmanager Erik Gennissen van Alliantie Vught Verdiept en Taco Bresser, directeur van Bresser en specialist in bouwkundige verplaatsingen, namen de aanwezigen mee in de voorbereidingen en de techniek achter de verhuizing.
Het stationsgebouw dateert uit 1868 en is een rijksmonument. Verplaatsen is daarom geen kwestie van een gebouw optillen, een paar meter verder neerzetten en klaar. Aan de daadwerkelijke verhuizing gaan maanden van onderzoek, berekeningen en voorbereidende werkzaamheden vooraf.
Kelder gaat mee op een ‘dienblad’
Bijzonder is dat niet alleen het bovengrondse gebouw verhuist. Ook de historische kelder gaat mee. Die kelder heeft voor Vught een belangrijke betekenis. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn via de kelder gevangenen aan de bezetter ontsnapt.
De kelder wordt bij de verplaatsing feitelijk onderdeel van de bovenbouw. Onder de kelder wordt een sterke betonnen constructie gemaakt die te vergelijken is met een groot dienblad. Het complete stationsgebouw rust tijdens de verhuizing op deze constructie, die vervolgens over rails naar de nieuwe locatie schuift.
De twee bestaande trappen aan de zijkant van de kelder kunnen niet mee. Die worden vooraf losgezaagd en op een later moment weer aan het gebouw bevestigd.
(Tekst loopt door onder de video)
Eerst 80 centimeter omhoog
Voordat het station aan zijn reis van 13,6 meter kan beginnen, moet het eerst ongeveer 80 centimeter worden opgetild. Daarvoor worden hydraulische vijzels gebruikt.
Vervolgens begint het eigenlijke schuiven. Het gebouw wordt niet in één doorgaande beweging naar zijn nieuwe plek getrokken. De hydraulische installatie verplaatst de enorme constructie steeds een stukje. Per beweging gaat het om centimeters, waarbij ongeveer 40 centimeter kan worden overbrugd voordat een volgende cyclus begint.
Daarmee wordt duidelijk wat met ‘millimeterwerk’ wordt bedoeld. Niet zozeer dat het station steeds slechts één millimeter vooruitgaat, maar dat de positie en beweging van het gebouw tijdens iedere stap uiterst nauwkeurig worden gecontroleerd.
Computer houdt iedere vijzel in de gaten
Tijdens de verhuizing wordt niets aan het toeval overgelaten. Computergestuurde meetapparatuur houdt voortdurend de hydraulische vijzels en de beweging van het gebouw in de gaten.
Verandert bijvoorbeeld ergens de druk of ontstaat er een afwijking ten opzichte van de andere vijzels, dan wordt de operatie stilgelegd. Pas nadat duidelijk is wat er aan de hand is en de situatie veilig is, kan de verplaatsing worden hervat.
Op die manier wordt voorkomen dat delen van het 720 ton zware gebouw tijdens het optillen of schuiven ongelijk worden belast. Ook de positie en eventuele vervorming van het monument worden nauwlettend gevolgd.
Uiteindelijk 32 centimeter lager
De reis gaat richting het centrum van Vught. Daar is inmiddels een nieuwe fundering voorbereid. Opvallend is dat het stationsgebouw na de verhuizing niet alleen 13,6 meter verderop staat, maar ook op een andere hoogte komt te liggen. Uiteindelijk komt het monument 32 centimeter lager te staan dan nu.
Voor Bresser is het verplaatsen van grote bouwwerken overigens geen onbekend terrein. Het gespecialiseerde bedrijf heeft eerder zwaardere en hogere gebouwen verplaatst. Taco Bresser maakt zich over de operatie in Vught dan ook niet bijzonder druk. De uitdaging zit vooral in een zorgvuldige voorbereiding en uitvoering.
Voor de verhuizing worden twee dagen uitgetrokken. De verwachting is echter dat het daadwerkelijke verplaatsen binnen één dag kan worden afgerond.
Bekijk de video van ProRail over de verplaatsing van het stationsgebouw
Ruimte voor verdiept spoor
De verhuizing is noodzakelijk vanwege de aanleg van het verdiepte spoor door Vught. Op de huidige plaats van het stationsgebouw komen onderdelen van het nieuwe station en de nieuwe perrons. Door het rijksmonument te verplaatsen blijft het behouden en krijgt het opnieuw een centrale plaats in het toekomstige stationsgebied.
Het nieuwe station krijgt verdiept gelegen perrons, liften, trappen en fietsenstallingen. Rond het station ontstaat bovendien een nieuwe fiets- en voetgangersverbinding tussen Oost- en West-Vught.
De werkzaamheden maken deel uit van het Programma Hoogfrequent Spoor Den Bosch-Vught. Het spoor wordt in Vught deels verdiept aangelegd. Daardoor verdwijnen onder meer de gelijkvloerse spoorwegovergangen bij de Helvoirtseweg, Esschestraat en Molenstraat.
Vught kan komen kijken
Wanneer het 720 ton zware station precies in beweging komt, is nog niet bekend. ProRail houdt het voorlopig op oktober. De definitieve dag wordt pas kort van tevoren vastgesteld, omdat onder meer de weersomstandigheden een rol spelen.
Belangstellenden krijgen de mogelijkheid de bijzondere operatie vanaf aangewezen kijklocaties te volgen. ProRail maakt later bekend op welke dag en tijden dat kan en hoe het gebied bereikbaar is.
Impressiefoto’s na verplaatsing stationsgebouw – foto’s ProRail-Next Architects
